MALİ (FİNANSAL) TABLOLAR

İş raporları, finansal tablolar (financial statements) şeklinde periyodik olarak yayınlanmaktadır. Genel  Kabul Görmüş Muhasebe İlkeleri, aşağıdaki dört mali tabloyu gerektirir;

• Bilanço: (Balance Sheet) Firmanın o andaki finansal pozisyonunu gösteren hesap özeti
• Gelir Tablosu: (Income Statement) Belirli bir süre içindeki gelirin giderlerden farkıdır.
• Öz Kaynaklar Değişim Tablosu: (Statement of Owners’ Equity) Dağıtılmamış karlardaki değişimlieri gösterir.
• Nakit Akış Tablosu: (Statement of Cash Flows)

Bilanço

Bilanço (balance sheet), aşağıdaki temel muhasebe modeline dayanır;

Varlıklar (Assets) = Yükümlülükler (Liabilities) + Özsermaye (Owners’ Equity)

Varlıklar (assetes), dönen varlıklar (current assets) ve duran varlıklar (fixed assets) olarak sınıflandırılır. Dönen Varlıklar; hızlı ve kolay bir şekilde nakte çevirilebilen varlıklardır. Bazen satın alma fiyatı üzerinden yapılan indirimde dönen varlık olarak kabul edilebilir. Dönen Varlıklar; nakit (cash), alacaklar (accounts receivable), satılmaya hazır menkul kıymetler (marketable securities), alacak senetleri (notes receivable), envanter (inventory) ve peşin ödenmiş sigorta gibi peşin ödenmiş (prepaid assets) varlıklardır.  Duran Varlıklar; arazi (land), inşaatlar (buildings) ve ekipmanlardır (equipments). Bu tip varlıklar, pazar değerinin altında olan ilk alış maliyeti (historical cost) baz alınarak kayda geçer.

Yükümlülükler (liabilities), firmanın varlıklarının kreditörler tarafından tahsil edilen kısmını temsil ederler. Yükümlükler de, kısa vadeli borçlar (current liabilities) ve uzun vadeli borçlar (non-current liabiliries) olarak ikiye ayrılırlar. Kısa Vadeli Borçlar; ödenecekler (accounts payable), borç senetleri (notes payable), ödenecek faiz (interest payable), ödenecek ücret ve maaşlar (wage payable), ödenecej vergiler (tax payable)den oluşur. Uzun Vadeli Borçlar; ipotek borçları (mortgages payable), ödenecek tahviller (bonds payable) gibi 12 aydandan sonra ödenecek borçlardan oluşur.  Firmanın kreditörleri, firmanın ilk hak sahipleridir; firma işten geri çekilmeden önce ilk ödemeler kreditörlere yapılır.

Özsermaye (Owners’ Equity), bir işletmenin varlıkları ve yükümlülükleri arasındaki farktır. “Özsermaye” kavramı muhasebedeki “sermaye (capital)” kavramından farklıdır. Sermayenin muhasebedeki anlamı, işe başlandığı zaman müteşebbisin işletmeye koyduğu iktisadi değerler toplamıdır. Muhasebe tekniğinde sermaye işletme sahip veya sahiplerinin işe başlama tarihinde işletmeye koydukları iktisadi kıymetleri gösteren bir hesabın adıdır. Buna karşılık özsermaye ise söz konusu kişilerin koydukları iktisadi kıymetlerin belli bir tarihteki miktarını göstermekte olup bu miktar işletmenin faaliyetine bağlı olarak değişmektedir. Öz sermayenin dinamikliğine karşın, sermaye hesabı bilançonun pasifinde statik bir kalem olarak yer almaktadır. Ferdi işletmelerde sermaye hesabında gösterilen meblağlar kolaylıkla azaltılıp çoğaltılabilmesine rağmen uygulamada fazla değiştirilmemektedir. Ticaret şirketlerinde ise sermayenin arttırılması veya azaltılması ancak Ticaret Kanunu ve (sermaye piyasası mevzuatına tabi şirketlerde) Sermaye Piyasası kanunu hükümlerine göre gerçekleştirilebilmektedir.

Gelir Tablosu

Gelir tablosu (income statement), işletmenin belirli bir dönem içindeki operasyonlarının sonucunu sunar. Geliri tanımlamak için gerekli eşitlik aşağıdaki gibidir;

Net Gelir (Net Income) = Gelirler (Revenues) – Giderler (Expenses)

Burada gelirler (revenue), firmanın teslimat-dağıtım, üretim, kiralama gibi operasyonlarından elde edilen kazançları temsil eder. Giderler (expenses) ise, bu operasyonlarla ilgili giderleri temsil eder.

Operasyonlardan elde edilen gelirler, gelirlerin diğer formasyonları şeklinde ayrılabilirler. Burada gelir şu şekilde tanımlanabilir;

Net Gelir = Gelirler (Revenues) – Giderler (Expenses) + Kazançlar (Gains) + Kayıplar (Losses)

Burada kazançlar (gains), sermaye kazançlarını (capital gains), kayıplar ise doğal felaketler gibi beklenmedik durumlardan kaynaklanan sermaye kayıplarını (capital losses) temsil eder.

Özkaynaklar Değişim Tablosu

Özkaynaklar Değişim Tablosu (Statement of Owners’ Equity, Equity Statement), . ilgili dönemde özkaynak kalemlerinde meydana gelen artış veya azalışları bir bütün olarak gösteren tablodur. Özynaklar, bilanço üzerinde gösterilir ve genellikle gelir ve karpaylarından (dividends) etkilenir. Böylece, Özkaynaklar Değişim Tablosu, Gelir Tablosu’ndaki bilgileri kullanır ve Bilanço’ya bilgi sunar. Özkaynaklar değişim tablosunun düzenleniş amacı; özellikle sermaye şirketlerinde dönem içinde özkaynak kalemlerinde meydana gelen değişmelerin topluca gösterilmesini sağlamaktır.

Nakit Akışı Tablosu

Tahakkuk usulü muhasebe (accrual accounting) sistemine göre, bir firma kar yapmasına rağmen nakit sıkıntısı yaşayabilir. Nakit Akışı Tablosu (Statement of Cas Flows), firmanın faturalarını ödeyip ödeyemeyeceğini değerlendirmek açısından son derece kullanışlıdır. Belirlenen süre için nakit akışı tablosu aşağıdaki bilgileri sunar;

• Nakitin kaynağı
• Nakitin kullanımı
• Nakit bakiyesindeki değişim

Nakit akışı tablosu, firmanın yürüttü bütün alım-satım işlemlerinin analizini temsil eder ve firmanın nakiti nerden bulduğunu ve bu nakit ile ne yapıldığını raporlar. Nakit akışı tablosu, nakitin kaynak ve kullanım alanını 3 başlık halinde inceler;

• Operasyon aktiviteleri
• Yatırım aktiviteleri
• Finansman aktiviteleri

Nakit akışı tablosunda kullanılan bilgiler, dönem başı ve dönem sonundaki bilançolardan ve gelir tablolarından elde edilir.